Oproep: beperk het milieurisico van antifouling
De werkgroep antifouling(1) functioneert binnen het aandachtsgebied duurzame waterrecreatie in het Netwerk Waterrecreatie(2) met deelname van leden van Toerzeilers, VNM, Wadvaarders en bureauondersteuning vanuit Waterrecreatie Nederland. Het doel is te komen tot effectieve antifouling met een zo klein mogelijke belasting voor het milieu.
Achtergrond
Waterkwaliteit is een hot topic(3). Schoon en ecologisch waardevol water is een permanent aandachtspunt in onze maatschappij. Ook voor de watersporter; schoon om in te zwemmen, te recreëren en om te genieten van flora en fauna. Maar ook voor de menselijke gezondheid: waterkwaliteit is geen overbodige luxe.
Antifouling is erop gericht aangroei op boten te beperken. Dat betekent dat we plantjes en beestjes weg willen houden van onze boten. Dat is bijna altijd schadelijk voor die plantjes en beestjes. Bovendien belasten we daarmee het milieu. Maar antifouling helpt ons wel het brandstofverbruik van onze boten te verminderen en de bestuurbaarheid te verbeteren. Het heeft dus ook voordelen voor het milieu en de veiligheid op het water. De kunst is die belangen in balans te houden.
Vanzelfsprekend willen we ons hard maken voor schoon water. De recreatievaart is niet de grootste vervuiler van ons oppervlaktewater, ook niet door het gebruik van antifoulings. Maar we dragen wel bij aan die vervuiling en dat willen we minimaliseren. We ondervinden daarbij een aantal problemen:
(1) Onder antifouling rekenen we alle aangroeiwerende en aangroeibeperkende maatregelen.
(2) Onder de noemer waterrecreatie rekenen we ook de watersport. We zien zowel recreatie als sport als essentiële functies voor een breed maatschappelijk welbevinden. In deze oproep gaan we hier verder niet specifiek op in.
(3) Trend analyse waterkwaliteit Sloten (2025) Natuur en Milieu/Haskoning Nederland Rapportnr. BK5048.
(4) Een revolverend fonds is een financieel fonds dat publieke middelen inzet voor projecten met een maatschappelijk doel, waarbij de ingezette bedragen, vaak in de vorm van leningen, weer terugvloeien naar het fonds. Door aflossingen en rente wordt het fonds opnieuw aangevuld, waardoor het geld hergebruikt kan worden voor vergelijkbare projecten, in tegenstelling tot een eenmalige subsidie. Dit creëert een continue financieringsstroom voor projecten die vaak via de markt lastig te financieren zijn. (AI definitie Google, laatst geraadpleegd 2 december 2025)
Oproep: beperk het milieurisico van antifouling
De werkgroep antifouling(5) functioneert binnen het aandachtsgebied duurzame waterrecreatie in het Netwerk Waterrecreatie(6) met deelname van leden van Toerzeilers, VNM, Wadvaarders en bureauondersteuning vanuit Waterrecreatie Nederland. Het doel is te komen tot effectieve antifouling met een zo klein mogelijke belasting voor het milieu.
Oproep
Aan allen
We roepen iedereen op het gebruik van de vormen van antifouling die het minst milieubelastend zijn (droog stallen op bootlift of trailer, ultrasoon, wrap met vezeltjes, niet slijpende coating zonder koper, zout-zoet alternatie)(7) te stimuleren. En de meest milieubelastende (zelfslijpende antifoulings en alle koperhoudende producten)(8) zo mogelijk te beperken(9)
Aan watersporters en waterrecreanten:
We roepen watersporters en waterrecreanten op bij de keuze voor antifouling zoveel mogelijk rekening te houden met milieueffecten.
Aan organisaties en verenigingen van watersporters en waterrecreanten:
We roepen organisaties en verenigingen van watersporters en waterrecreanten op te blijven werken aan het milieubewustzijn van hun leden, zeker ook op het gebied van antifouling.
We roepen organisaties en verenigingen van watersporters en waterrecreanten ook op te zoeken naar mogelijkheden om hun leden daar concreet bij te helpen. Daarbij denken we bijvoorbeeld aan het aanstellen van antifouling coaches binnen de vereniging, het investeren in borstelrobots (of borstelbanen) voor gezamenlijk gebruik of het faciliteren van droog stallen.
Aan producenten en verkopers van antifouling en jachtservicebedrijven die deze aanbrengen:
We roepen producenten en verkopers van antifouling en jachtservicebedrijven die deze aanbrengen op om relevante informatie over de milieubelasting en het veilig gebruik van hun producten te delen met hun klanten. Het gaat daarbij ook (zoveel mogelijk) om onderzoeksresultaten.
We roepen producenten van antifouling tevens op te (blijven) zoeken naar betere antifouling methodes. Met beter bedoelen we methoden die duurzamer en veiliger zijn voor milieu en gebruiker en zo mogelijk eenvoudiger en goedkoper in gebruik.
Aan overheden:
We roepen overheden op om de overgang naar minder milieubelastende antifouling te ondersteunen waar zinvol en mogelijk. Het gaat daarbij onder andere om beleid en regelgeving, onderzoek en mogelijk ook om vormen van financiering.
(5) Onder antifouling rekenen we alle aangroeiwerende en aangroeibeperkende maatregelen.
(6) Onder de noemer waterrecreatie rekenen we ook de watersport. We zien zowel recreatie als sport als essentiële functies voor een breed maatschappelijk welbevinden. In deze oproep gaan we hier verder niet specifiek op in.
(7) Conform het overzicht van milieucentraal, dit kan veranderen door nieuwe ontwikkelingen, zie de website https://www.duurzamewaterrecreatie.nl/kennisbank/kennispagina-antifouling/ laatst geraadpleegd 24 november 2025.
(8) Zie noot 7. Zie tevens RIVM Report 2018-0086. Antifouling systems for pleasure boats. Overview of current systems and exploration of safer alternatives. https://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/2018-0086.pdf laatst geraadpleegd 1 december 2025.
(9) We zien een verbod echter niet als effectieve maatregel. Voor een beperkt aantal gevallen zou deze optie open moeten blijven.
Inloggen om een reactie te plaatsen.
Joris van Iersel
12 mrt 2026 14:46
Mijn boot ligt in Lelystad ik vaar jaarlijks ongeveer 400 tot 500 mijl en ook enkele weken op zout water. Onder mijn boot zat een zelfslijpende antifouling. werkte op zich redelijk goed maar ik vind 2 potten verf per jaar in het milieu kieperen een slecht idee. Ik ben voorjaar 2023 overgestapt naar silic one van hempel. Daarmee heb ik 3 seizoenen gevaren zonder er iets aan te doen. Eerste seizoen maar ongeveer 200 mijl. De (hechthouten) boot gaat 's winters op de kant. Nu heb ik wat lichte beschadigingen en de romp voelt wat minder glad dus zet ik er dit voorjaar een nieuw laagje op. Behalve een groene slijmlaag zit er nooit aangroei op. Alleen op de Grevelingen waar ik 4 weken gelegen heb in 2024 kwamen er wat van die witte harde bultjes op. Ook die aangroei kon ik met een spons zo wegvegen. Eigenlijk heb ik ook na het seizoen met hijsen geen hogedrukspuit nodig. met een spons veeg ik zo alles schoon. Waar ik bang voor was is dat de verf vrij zacht is en makkelijk beschadigd maar dat valt mij reuze mee. Na drie jaar zijn er vooral bij de boeg wat speldeprikjes waar de toplaag van de verf eraf is. Daar kan ik gewoon overheen schilderen. Nadelen volgens mij; De romp spoelt niet heel snel schoon als je lang (een maand ofzo) stil gelegen hebt en dan is soms een poetsbeurt met een spons wel fijn. Ga je meteen weer een beetje harder. En nog een puntje, Ik ben niet echt een goede schilder maar deze verf vond ik wel lastig aan te brengen. Bij mij is het zeker niet mooi glad uitgestreken. Als er dan een beetje water op komt voelt het wel weer spiegelglad aan. Ondanks dat heb ik wel het idee dat de boot soepeler door het water beweegt. Vaak hoor ik dat er angst is voor siliconen besmetting waardoor normale verf niet meer hecht. Ik heb 2 jaar geleden de bies boven de waterlijn geschilderd met een 1 component bootlak en geen maatregelen genomen tegen eventueel aanwezige siliconen. (wassen met zeep, schuren, ontvetten en schilderen) De rand zit nog prima zonder vissenogen oid. Ik denk dat de milieu impact van deze verf relatief klein is omdat er in principe weinig van in het water komt. Het slijt natuurlijk wel wat waardoor er wat van de verf in het water terecht komt maar als ik 3 seizoenen kan varen met 2 lagen verf zonder dat ik echt slijtage zie denk ik dat het niet veel is. Ik denk dus dat er wel degelijk goed werkende alternatieven zijn voor de oude producten. Liever had ik een borstelbaan en harde coating maar daar durft helaas niemand meer in te investeren in Nederland. Ik denk dat een keer in de 4 weken borstelen genoeg is voor een snel onderwaterschip dus die 100 wachtenden zal wel meevallen. In het buitenland werkt het ook prima. anders een appje maken zodat je tijdslots kan reserveren. vaar je niet voor niets. En ook voor de wc tanks is wel wat te verzinnen, het moet alleen betaalbaar zijn en dat word het pas als het gebruikt gaat worden door veel mensen. Wachtrijen bij de pomp is wat mij betreft dan ook een slecht argument. Er kan een pomp op elke steiger komen, of zelfs naast elk watertappunt op de steiger. Kun je vanuit je eigen ligplaats de tank leegzuigen. Te duur word dat alleen als niemand het gebruikt. Of iedereen aan een droogtoilet. Ook een prima oplossing die werkt. Hadden ze meteen in 2009 een toilet met afvoer verboden dan had de helft van de boten nu al een droogtoilet gehad zonder extra kosten. Helaas is het voor de overheid niet makkelijk om verandering teweeg te brengen behalve dan door regels sancties boetes en verboden. Ze kunnen het natuurlijk ook gewoon vragen maar ja wie werkt daar dan aan mee. Ik vind het goed om daar in verenigingsverband iets aan te kunnen doen. Daardoor hoef ik als zeiler niet zelf op zoek naar wet en regelgeving of op handen zijnde veranderingen, en andersom hebben 3500 zeilers heel wat meer te zeggen dan 1. De vereniging laat zich dus mijns inziens niet gebruiken maar vormt een tussenpersoon naar de overheden. Daar heb ik wel contributie voor over. Met vriendelijke groet, Joris.
P. van den Neste
10 mrt 2026 21:24
Het lijkt mij goed om ook coppercoat te beschouwen. Een goed werkend materiaal (epoxyhars met fijn koperpoeder) dat aangroeiwerend is en tevens een extra osmose barrière is. Uitloging van het koper is minimaal, zeker vergeleken met andere 'anti-foulings' omdat de koperdeeltjes voor het grootste deel zijn ingekapseld in de epoxy. Persoonlijk zal ik géén zogenaamd 'milieuvriendelijke anti-foulings' meer gebruiken omdat: 1 ze niet werken; 2 Ik zélf fysieke schade opliep tijdens het aanbrengen (blazen op de huid); Het is weggegooid geld. de enige middelen die wel werken zijn idd koperhoudend. borstelbanen etc. lijken mij een niet realistisch 'oplossing'. Stelt u zich voor wat het logistiek betekent als je bv 100 bootjes wilt 'borstelen'; dat gaat dágen duren. Dat wordt waarschijnlijk net zo'n fiasco als de 'poepslurpers' die nu (helaas) verplicht zijn voor havens met 50 of meer ligplaatsen. Stelt u zich een haven voor met 500 ligplaatsen; stel dat op een mooie zomerdag 10% van de bootjes (=50) gaat varen en na het varen de 'poepdoos' wil legen. Dat kost per bootje zomaar 10-15 minuten. Als de eerste om 17u begint, wordt het voor de laatste toch echt wel nachtwerk. Ook een verzegeling gaat daar niets aan veranderen. Ook daar zal ik niet aan meewerken: 1e het 'probleem' van de nutrifiënten in het water wordt voor 1% (jawel) door de recreatievaart veroorzaakt. Anders geformuleerd: als álle recreatievaarders netjes naar die 'poepslurper' gaan wordt 'het probleem' 1% kleiner... verwaarloosbaar dus. 2e de hele natuur is ingericht op het verwerken van 'poep'. Waarom zou ik daar ineens schichtig over doen? Het is idd wel zo dat een toilet lozing in een haven of dergelijke natuurlijk niet zo'n fris idee is. Maar op open water of stromend (getijden)water zie ik het probleem niet en ga ook geen kosten maken om 'het probleem' aan te pakken. Dus nee, geen steun voor dit gebeuren. Naar mijn mening treedt de vereniging steeds meer en meer op als verlengstuk van de overheid. De vereniging laat zich gebruiken om allerlei 'beleid' door te voeren. Dát is geen taak van de vereniging, daar betaal ik geen contributie voor!!